సభాపర్వ - అధ్యాయ 090
॥ శ్రీః ॥
2.90. అధ్యాయః 090
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Topics
భౌమవచనం॥ 1॥ వికర్ణవచనం॥ 2॥ దుఃశాసనేన ద్రౌపదీవస్త్రాపహారః॥3॥ శ్రీకృష్ణప్రసాదాత్ ద్రౌపద్యః వస్త్రరాశిప్రాదుర్భావః॥ 4॥ విదురవచనం॥ 5॥
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Text
భీమ ఉవాచ।
భవంతి గేహే బంధక్యః కితవానాం యుధిష్ఠిర।
భవంతి దీవ్యంతి దయా చైవాస్తి తావస్వపి॥ 2-90-1(14920)
కాశ్యో యద్ధనమాహార్షీద్ద్రవ్యం యచ్చాన్యదుత్తమం।
తథాఽన్యే పృథివీపాలా యాని రత్నాన్యుపాహరన్॥ 2-90-2(14921)
వాహనాని ధనం చైవ కవచాన్యాయుధాని చ।
రాజ్యమాత్మా వయం చైవ కైతవేన హృతం పరైః॥ 2-90-3(14922)
న చ మే తత్ర కోపోఽభూత్సర్వస్యేశో హి నో భవాన్।
ఇమం త్వతిక్రమం మన్యో ద్రౌపదీ యత్ర పణ్యతే॥ 2-90-4(14923)
ఏషా హ్యనర్హతీ బాలా పాండవాన్ప్రాప్య కౌరవైః।
త్వత్కృతే క్లిశ్యతే క్షుద్రైర్నృశంసైరకృతాత్మభిః॥ 2-90-5(14924)
అస్యాః కృతే మన్యురయం త్వయి రాజన్నిపాత్యతే।
బాహూ తే సంప్రధక్ష్యామి సహదేవాగ్నిమానయః॥ 2-90-6(14925)
అర్జున ఉవాచ। 2-90-7x(1634)
న పురా భీమసేన త్వమీదృశీర్వదితా గిరః।
పరైస్తే నాశితం నూనం నృశంసైర్ధర్మగౌరవం॥ 2-90-7(14926)
న సకామాః పరో కార్యా ధర్మమేవాచరోత్తమం।
భ్రాతరం ధార్మికం జ్యేష్ఠం కోఽతివర్తితుమర్హతి॥ 2-90-8(14927)
ఆహూతో హి పరై రాజా క్షాత్రం వ్రతమనుస్మరన్।
దీవ్యతే పరకామేన తన్నః కీర్తికరం మహత్॥ 2-90-9(14928)
భీమసేన ఉవాచ॥ 2-90-10x(1635)
ఏవమస్మిన్కృతం విద్యాం యది నాహం ధనంజయ।
దీప్తేఽగ్నౌ సహితౌ బాహూ నిర్దహేయం బలాదివ॥ 2-90-10(14929)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-90-11x(1636)
తథా తాందుః ఖితాందృష్ట్వా పాండవాంధృతరాష్ట్రజః।
కృష్యమాణాం చ పాంచాలీం వికర్ణ ఇదమబ్రవీత్॥ 2-90-11(14930)
యాజ్ఞసేన్యా యదుక్తం తద్వాక్యం విబ్రూత పార్థివాః।
అవివేకేన వాక్యస్య నరకః సద్య ఏవ నః॥ 2-90-12(14931)
భీష్మశ్చ ధృతరాష్ట్రశ్చ కురువృద్ధతమావుభౌ।
సమేత్య నాహతుః కించిద్విదురశ్చ మహామతిః॥ 2-90-13(14932)
భారద్వాజశ్చ సర్వేషామాచార్యః కృప ఏవ చ।
కుత ఏతావపి ప్రశ్నం నాహతుర్ద్విజసత్తమౌ॥ 2-90-14(14933)
యే త్వన్యే పృథివీపాలాః సమేతాః సర్వతోదిశం।
కామక్రోధౌ సముత్సృజ్య తే బ్రువంతు యథామతి॥ 2-90-15(14934)
యదితం ద్రౌపదీ వాక్యముక్తవత్యసకృచ్ఛుభా।
విమృశ్య కస్య కః పక్షః పార్థివా వదతోత్తరం॥ 2-90-16(14935)
వాశంపాయన ఉవాచ॥ 2-90-17x(1637)
ఏవం స బహుశః సర్వానుక్తవాంస్తాన్సభాసదః।
న చ తే పృథివీపాలాస్తమూచుః సాధ్వసాధు వా॥ 2-90-17(14936)
ఉక్త్వాఽసకృత్తథా సర్వాన్వికర్ణః పృథివీపతీన్।
పాణౌ పాణిం వినిష్పిష్య నిఃశ్వసన్నిదమబ్రవీత్॥ 2-90-18(14937)
విబ్రూత పృథివీపాలా వాక్యం మా వా కథంచని।
మన్యే న్యాయ్యం యదత్రాహం తద్వి వక్ష్యామి కౌరవాః॥ 2-90-19(14938)
చత్వార్యాహుర్నశ్రేష్ఠా వ్యసనాని మహీక్షితాం।
మృగయాం పానమక్షాంశ్చ గ్రాంయే చైవాతిరక్తతాం॥ 2-90-20(14939)
ఏతేషు హి నరః సక్తో ధర్మముత్సృజ్య వర్తతే।
యథాఽయుక్తేన చ కృతాం క్రియాం లోకో న మన్యతే॥ 2-90-21(14940)
తథేయం పాండుపుత్రేణ వ్యసనే వర్తతా భృశం।
సమాహూతేన కితవైరాస్థితో ద్రౌపదీపణః॥ 2-90-22(14941)
సాధారణీ చ సర్వేషాం పాండవానామనిందితా।
జితేన పూర్వం చానేన పాండవేన కృతః పణః॥ 2-90-23(14942)
ఇయం చ కీర్తితా కృష్ణా సౌబలేన పణార్థినా।
ఏతత్సర్వం విచార్యాహం మన్యే న విజితామిమాం॥ 2-90-24(14943)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-90-25x(1638)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా మహాన్నాదః సభ్యానాముదతిష్ఠత।
వికర్ణం శంసమానానాం సౌబలం చాపి నిందతాం॥ 2-90-25(14944)
తస్మిన్నుపరతే శబ్దే రాధేయః క్రోధమూర్ఛితః।
ప్రగృహ్య రుచిరం బాహుమిదం వచనమబ్రవీత్॥ 2-90-26(14945)
కర్ణ ఉవాచ॥ 2-90-27x(1639)
దృశ్యంతే వై వికర్ణేహ వైకృతాని బహూన్యపి।
తజ్జాతస్తద్వినాశాయ యథాఽగ్నిరరణిప్రజః॥ 2-90-27(14946)
ఏతే న కించిదప్యాహుశ్చోదితా హ్యపి కృష్ణయా।
ధర్మేణ విజితామేతాం మన్యంతే ద్రపదాత్మజాం॥ 2-90-28(14947)
త్వం తు కేవలబాల్యేన ధార్తరాష్ట్ర విదీర్యసే।
యద్బ్రవీషి సభాంధ్యే బాలః స్థవిరభాషితం॥ 2-90-29(14948)
న చ ధర్మ యథావత్త్వం కృష్ణాం చ జితేతి సుమందధీః।
యద్బ్రవీషి జితాం కృష్ణాం న జితేతి సుమందధీః॥ 2-90-30(14949)
కథం హ్యవిజితాం కృష్ణాం మన్యసే ధృతరాష్ట్రజ।
యదా సభాయాం సర్వస్వం న్యస్తవాన్పాండవాగ్రజః॥ 2-90-31(14950)
అభ్యంతర చ సర్వస్వే ద్రౌపదీ భరతర్షభ।
ఏవం ధర్మజితాం కృష్ణాం మన్యసే న జితాం కథం॥ 2-90-32(14951)
కీర్తితా ద్రౌపదీ వాచా అనుజ్ఞాతా చ పాండవైః।
భవత్యవిజితా కేన హేతునైషా మతా తవ॥ 2-90-33(14952)
మన్యసే వా సభామేతామానీతామేకవాససం।
అధర్మేణేతి తత్రాపి శృణు మే వాక్యముత్తమం॥ 2-90-34(14953)
ఏకో భర్తా స్త్రియా దేవైర్విహితః కురునందన।
ఇయం త్వనేకవశగా బంధకీతి వినిశ్చితా॥ 2-90-35(14954)
అస్యాః సభామానయనం న చిత్రమితి మే మతిః।
ఏకాంబరధరత్వం వాఽప్యథవాఽపి వివస్త్రతా॥ 2-90-36(14955)
యచ్చైషాం ద్రవిణం కించిద్య చైషా యే చ పాండవాః।
సౌబలేనేహ తత్సర్వం ధర్మేణ విజితం వసు॥ 2-90-37(14956)
దుఃశాసన సుబాలోఽయం వికర్ణః ప్రాజ్ఞవాదికః।
పాండవానాం చ వాసాంసి ద్రౌపద్యాశ్చాప్యుపాహర॥ 2-90-38(14957)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-90-39x(1640)
తచ్ఛ్రుత్వా పాండవాః సర్వే స్వాని వాసాంసి భారత।
అవకీర్యోత్తరీయాణి సభాయాం సముపావిశన్॥ 2-90-39(14958)
తతో దుఃశాసనో రాజంద్రౌపద్యా వసనం బలాత్।
సభామధ్యే సభాక్షిప్య వ్యపాక్రష్టుం ప్రచక్రమే॥ 2-90-40(14959)
`ఆకృష్యమాణే వసనే విలలాప సుదుఃఖితా।
జ్ఞాతం మయా విసిష్ఠేన పురా గీతం మహాత్మనా॥ 2-90-41(14960)
మహత్యాపది సంప్రాప్తే స్మర్తవ్యో భగవాన్హరిః।
ఇతి నిశ్చిత్య మనసా శరణాగతవత్సలం।
ఆకృష్యమాణే వసనే ద్రౌపదీ కృష్ణమస్తరత్॥ 2-90-42(14961)
శంఖచక్రగదాపాణే ద్వారకానిలయాచ్యుత।
గోవింద పుండరీకాక్ష రక్ష మాం శరణాగతాం॥ 2-90-43(14962)
హా కృష్ణ ద్వారకావాసిన్క్వాసి యాదవందన।
ఇమామవస్థాం సంప్రాప్తామనాథాం కిముపేక్షసే॥ 2-90-44(14963)
గోవింద ద్వారకావాసిన్కృష్ణ గోపీజనప్రియ।
కౌరవైః పరిభూతాం మాం కిం న జానాసి కేశవ'॥ 2-90-45(14964)
హే నాథ హే రమానాథ వ్రజనాథార్తినాశన।
కౌరవార్ణవగ్నాం మాముద్ధరస్వ జనార్దన॥ 2-90-46(14965)
కృష్ణకృష్ణ మహాయోగిన్విశ్వాత్మన్విశ్వ్భావన।
ప్రపన్నాం పాహి గోవింద కురమధ్యేఽవసీదతీం॥ 2-90-47(14966)
ఇత్యనుస్మృత్య కృష్ణం సా హరిం త్రిభువనేశ్వరం।
ప్రారుదద్దుః ఖితా రాజన్ముఖమాచ్ఛాద్య భామినీ॥ 2-90-48(14967)
తస్య ప్రసాద్ద్రౌపద్యాః కృష్ణమాణేఽంబరే తదా।
తద్రూపమపరే వస్త్రం ప్రాదురాసీదనేకశః॥ 2-90-49(14968)
నానారాగవిరాగాణి వసనాన్యథ వై ప్రభో।
ప్రాదుర్భవంతి శతశో ధర్మస్య పరిపాలనాత్॥ 2-90-50(14969)
తతో హలహలాశబ్దస్తత్రాసీద్ఘోరదర్శనః।
తదద్భుతతమం లోకే వీక్ష్య సర్వే మహీభృతః॥ 2-90-51(14970)
శశంసుర్ద్రౌపదీం తత్ర కుత్సంతో ధృతరాష్ట్రజం।
`ధిగ్ధిగిత్యశివాం వాచముత్సృజన్కౌరవాన్ప్రతి'॥ 2-90-52(14971)
యదా తు వాససాం రాశిః సభామధ్యే సమాచితః'।
తదా దుఃశాసనః శ్రాంతో వ్రీడితః సముపావిశత్ 2-90-53(14972)
శశాప తత్ర భీమస్తు రాజమధ్యే బృహత్స్వనః।
క్రోధాద్విస్ఫురమాణౌష్ఠో వినిష్పిష్య కరే కరం॥ 2-90-54(14973)
భీమ ఉవాచ॥ 2-90-55x(1641)
ఇదం మే వాక్యమాదధ్వం క్షత్రియా లోకవాసినః।
నోక్తపూర్వం నరైరన్యైర్న చాన్యో యద్వదిష్యతి॥ 2-90-55(14974)
యద్యేతదేవముక్త్వాఽహం న కుర్యాం పృథివీశ్వరాః।
పితామహానాం పూర్వేషాం నాహం గతిమవాప్నుయాం॥ 2-90-56(14975)
అస్య పాపస్య దుర్బుద్ధేర్భారతాపసదస్య చ।
న పిబేయం బలాద్వక్షో భిత్త్వా చేద్రుధిరం యుధి॥ 2-90-57(14976)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-90-58x(1642)
తస్య తే తద్వచః శ్రుత్వా రౌద్రం లోమప్రహర్షణం॥
ప్రచక్రుర్బహులాం పూజాం కుసంతో ధృతరాష్ట్రజం॥ 2-90-58(14977)
న విబ్రువంతి కౌరవ్యాః ప్రశ్నమేతమితి స్మ హ।
సుజనః క్రోశతి స్మాత్ర ధృతరాష్ట్రం విగర్హయన్॥ 2-90-59(14978)
విదుర ఉవాచ।
ద్రౌపదీ ప్రశ్నముక్త్వైవం రోరవీతి త్వనాథవత్। 2-90-60(14979)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-90-61x(1643)
తస్య తే తద్వచః శ్రుత్వా రౌద్రం లోమప్రహర్షణం।
న చ విబ్రూత తం ప్రశ్నం సభ్యా ధర్మోఽత్ర పీడ్యతే॥ 2-90-61(14980)
సభాం ప్రపద్యతే ప్రశ్నః ప్రజ్వలన్నివ హవ్యవాద్।
తం వై సత్యేన ధర్మేణ సభ్యాః ప్రశమయంత్యుత॥ 2-90-62(14981)
ధర్ంయం ప్రశ్నమతో బ్రూయాదార్యః సత్యేన మానవః।
విబ్రూయుస్తత్ర తం ప్రశ్నం కామక్రోధబలాతిగాః॥ 2-90-63(14982)
వికర్ణేన యథాప్రజ్ఞముక్తః ప్రశ్నో నరాధిపాః।
భవంతోఽపి హి తం ప్రశ్నం విబ్రువంతు యథామతి॥ 2-90-64(14983)
యో హి ప్రశ్నం న విబ్రూయాద్ధర్మదర్శీ సభాం గతః।
అనృతే యా ఫలావాప్తిస్తస్యాః సోఽర్ధం సమశ్నుతే॥ 2-90-65(14984)
యః పునర్వితథం బ్రూయాద్ధర్మదశీం సభాం గతః।
అనృతస్య ఫలం కృత్స్నం స ప్రాప్నోతీతి నిశ్చయః॥ 2-90-66(14985)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
ప్రహ్లాదస్య చ సంవాదం మునేరాంగిరసస్య చ॥ 2-90-67(14986)
ప్రహ్లాదో నామ దైత్యేంద్రస్తస్య పుత్రో విరోచనః।
కన్యాహేతోరాంగిరసం సుధన్వానముపాద్రవత్॥ 2-90-68(14987)
అహం జ్యాయానహం జ్యాయానితి కన్యేప్సయా తదా।
తయోర్దేవనమత్రాసీత్ప్రాణయోరితి నః శ్రుతం॥ 2-90-69(14988)
తయోః ప్రశ్నవివాదోఽభూత్ప్రహ్లాదం తావపృచ్ఛతాం।
జ్యాయాన్క ఆవయోరేకః ప్రశ్నం ప్రబ్రూహి మా మృషా॥ 2-90-70(14989)
స వై వివదనాద్భీతః సుధన్వానం విలోకయన్।
తం సుధన్వాబ్రవీత్క్రుద్ధో బ్రహ్మదండ ఇవ జ్వలన్॥ 2-90-71(14990)
యది వై వక్ష్యసి మృషా ప్రహ్లాదాథ న వక్ష్యసి॥
శతఘా తే శిరో వజ్రీ వజ్రేణ ప్రహరిష్యతి॥ 2-90-72(14991)
సుధన్వనా తథోక్తః సన్వ్యథితోఽశ్వత్థపర్ణవత్।
జగామ కశ్యపం దైత్యః పరిప్రష్టుం మహౌజసం॥ 2-90-73(14992)
ప్రహ్లాద ఉవాచ॥ 2-90-74x(1644)
త్వం వై ధర్మస్య విజ్ఞాతా దైవస్యేహాసురస్య చ।
బ్రాహ్మణస్య మహాభాగ ధర్మకృచ్ఛ్రమిదం శృణు॥ 2-90-74(14993)
యో వై ప్రశ్నం న విబ్రూయాద్వితథం చైవ నిర్దిశేత్।
కే వై తస్య పరే లోకాస్తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః॥ 2-90-75(14994)
కశ్యప ఉవాచ॥ 2-90-76x(1645)
జానన్నవిబ్రువన్ప్రశ్నాన్కామాత్క్రోధాద్భయాత్తథా।
సహస్రం వారుణాన్పాశానాత్మని ప్రతిముంచతి॥ 2-90-76(14995)
సాక్షీ వా విబ్రువన్సాక్ష్యం గోకర్ణశిథిలశ్వరన్।
సహస్రం వారుణాన్పాశానాత్మని ప్రతిముంజతి॥ 2-90-77(14996)
తస్య సంవత్సరే పూర్ణే పాశ ఏకః ప్రముచ్యతే।
తస్మాత్సత్యం తు వక్తవ్యం జానతా సత్యముంజసా॥ 2-90-78(14997)
విద్ధో ధర్మో హ్యధర్మేణ సభాం యత్రోపపద్యతే।
న చాస్య శల్యం కృంతంతి విద్ధాస్తత్ర సభాసదః॥ 2-90-79(14998)
అర్ధం హరతి వై శ్రేష్ఠః పాదో భవతి కర్తృషు।
పాదశ్చైవ సభాసత్సు యే న నిందంతి నిందితం॥ 2-90-80(14999)
అనేనా భవతి శ్రేష్ఠో ముచ్యంతే చ సభాసదః।
ఏనో గచ్ఛతి కర్తారం నిందార్హో యత్ర నింద్యతే॥ 2-90-81(15000)
వితథం తు వదేయుర్యే ధర్మం ప్రహ్లాద పృచ్ఛతే।
ఇష్టాపూర్తం చ తే ఘ్ంతి సప్తసప్త పరావరాన్॥ 2-90-82(15001)
హృతస్వస్య హి యద్దుఃఖం హతపుత్రస్య చైవ యత్।
ఋణినః ప్రతి యచ్చైవ స్వార్థాద్ధష్టస్య చైవ యత్॥ 2-90-83(15002)
స్త్రియాః పత్యా విహీనాయా రాజ్ఞా గ్రస్తస్య చైవ యత్।
అపుత్రాయాశ్చ యద్దుఃఖం వ్యాఘ్రాఘ్రాతస్య చైవ యత్॥ 2-90-84(15003)
అధ్యూఢాయాశ్చ యద్దుఃఖం వ్యాఘ్రాఘ్రాతస్య చైవ యత్॥
ఏతాని వై సమాన్యాహుర్దుఃఖాని త్రిదివేశ్వరాః॥ 2-90-85(15004)
తాని సర్వాణి దుఃఖాని ప్రాప్నోతి వితథం బ్రువన్।
సమక్షదర్శనాత్సాక్షీ శ్రవణాచ్చేతి ధారణాత్॥ 2-90-86(15005)
తస్మాత్సత్యం బ్రువత్సాక్షీ ధర్మార్థాభ్యాం న హీయతే।
కశ్యపస్య వచః శ్రుత్వా ప్రహ్లాదః పుత్రమబ్రవీత్॥ 2-90-87(15006)
శ్రేయాన్సుధన్వా త్వత్తో వై మత్తః శ్రేయాంస్తథాంగిరాః।
మాతా సుధన్వాఽయం ప్రాణానామీశ్వరస్తవ॥
విరోచన సుధన్వాఽయం ప్రాణానామీశ్వరస్తవ॥ 2-90-88(15007)
సుధన్వోవాచ। 2-90-89x(1646)
పుత్రస్నేహం పిరత్యజ్య యస్త్వం ధర్మే వ్యవస్థితః।
అనుజానామి తే పుత్రం జీవత్వేవ శతం సమాః॥ 2-90-89(15008)
విదుర ఉవాచ। 2-90-90x(1647)
ఏవం వై పరమం ధర్మం శ్రుత్వా సర్వే సభాసదః।
యథాప్రశ్నం తు కృష్ణాయా మన్యధ్వం తత్ర కిం పరం॥ 2-90-90(15009)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-90-91x(1648)
విదురస్య వచః శ్రుత్వా నోచుః కించన పార్థివాః।
కర్ణో దుఃశాసనం త్వాహ కృష్ణం దాసీం గృహాన్నయ॥ 2-90-91(15010)
తాం వేపమానాం సవ్రీడాం ప్రలపంతీం స్మ పాండవాన్।
దుఃశాసనః సభామధ్యే విచకర్ష తపస్వినీం॥ ॥ 2-90-92(15011)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే సభాపర్వణి ద్యూతపర్వణి నవతితమోఽధ్యాయః॥ 90॥
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Footnotes
2-90-20 గ్రాంయే స్త్రీభోగీ॥
2-90-41 ఆకృష్యమాణే వసనే ద్రౌపద్యా చింతితో హరిః। గోవింద ద్వారకాన్వాసిన్కృష్ణ గో పీజనప్రియ। కౌరవైః పరిభూతాం మాం కిం జ జానాసి కేశవ। ఇతి ఝ.పాఠః॥
2-90-77 గోకర్ణశిథిల ఉభయక్షస్పర్శీ॥
 శ్లోకాలు.jpg "మహాభారతం 1,00,000 (ఒక లక్ష) శ్లోకాలు")
